Zmiękczacze są mechanizmami hydraulicznymi wykorzystywanymi do usuwania twardości z oczyszczanej wody. Twardość wody jest wynikową zawartości jonów wapnia i magnezu. Są one powodem występowania jasnego nalotu – kamienia kotłowego – na bateriach prysznicowych oraz sprzęcie AGD. Kamień jest problematycznym skutkiem wysokiej twardości wody. Ze względu na jonowy charakter twardości wody zmiękczacze bazują na złożach jonowymiennych kationitowych (jony wapnia oraz magnezu posiadają ładunek dodatni). Przykłady takich złóż to m.in. Purolite. To zdecydowanie kwaśne złoża o niskim odczynie pH.

Oprócz usuwania twardości z oczyszczanej wody pewne złoża dobrze radzą sobie również z takimi niepożądanymi związkami jak mangan lub amoniak. Długość życia złóż jonowymiennych jest w miarę duża a waha się od 10 do 15 lat. Wtedy niezbędna jest pełna wymiana złoża. Podczas użytkowania złoże zatraca swoje własności jonowymienne, dlatego co pewien czas powinno się wykonywać regenerację roztworami soli. Ilość dni między regeneracjami jest określana indywidualnie oraz ściśle zależy od jakości oczyszczanej wody oraz jonowymiennej pojemności aparatu (ściśle zależnej od ilości żywicy). Dobre zmiękczacze charakteryzują wysokie miary natężenia przepływu, sterowane są całkowicie automatycznie, a klasa wody wynikowej spełnia najbardziej surowe wymogi użytkowników.